2017’de Bilim Dünyasında Yaşanan En Çarpıcı 10 Gelişme

2017 bilim dünyası için hem başlangıçların, hem de vedaların yılı oldu. 13 yıl Satürn’ü araştıran Cassini uzay aracı, ‘ölüm dalışını’ gerçekleştirirken, iki nötron yıldızının çarpışmasında yerçekimsel dalgalar keşfedildi. İşte, geride bıraktığımız yılın en çarpıcı 10 bilimsel olayı.

1. Dünya Büyüklüğünde Yedi Yeni Gezegen

Gökbilimciler, Güneş Sistemi dışındaki bir yıldızın etrafında, Dünya büyüklüğünde yeni gezegenler keşfettiler. Gezegenler, Dünya’dan 40 ışık yılı uzakta bulunan Trappist-1 adlı yıldızın yörüngesinde. Araştırmacılar, bu yedi gezegenden sadece üçünde yaşama elverişli koşullar olabileceğini açıkladı.


2. Yeni Akrabalar

İnsanlığın, 200.000 yıl önce Doğu Afrika’da “insanlığın beşiği” olarak tanımlanan tek bir noktadan dünyaya yayıldığı fikri bilim dünyasında hakimken, bu yılki yeni bir araştırma ezberleri bozdu. Kuzey Afrika’da bulunan beş yeni HomoSapiens (modern insan) fosili, ilk insanların tahmin edilenden 100.000 yıl önce ortaya çıktığını gösterdi. 2015’te 15 iskelete ait kalıntılar incelenmiş ve insanın ataları ile ilgili algıları değiştirebilecek bulgulara rastlanmıştı. Naledi adı verilen bu türün ne kadar eski olduğuna ilişkin bir açıklama henüz getirilemezken, kalıntıların 3 milyon yıl öncesine ait olabileceği belirtilmişti. Ancak Naledi, Afrika’da bulunan diğer ilkel insanlara benzemiyordu. Bir gorilinki kadar küçük bir beyne sahipti. Leğen kemiği ve omuzları ise çok iyi gelişmemişti. Naledi, kafatasının yapısı, dişlerin küçüklüğü, karakteristik uzun bacakları ve modern görünümlü ayakları nedeniyle insan cinsi kategorisinde değerlendirildi. 2017’de ise, aynı araştırmayı yürüten ekip, kalıntıların sadece 200.000 – 300.000 yıllık bir geçmişi olduğunu ortaya koydu. Bu yıl açıklanan araştırma bulgularına göre Naledi, modern insanın da ait olduğu HomoSapiens ailesinin ilk örnekleriyle karşılaşma fırsatı bulmuş olabilir.


3. Uzaklardan Gelen Ziyaretçi

Uzaybilimciler yıllardır yıldızlararası bir asteroidin (yıldızımsı cisimcik) ziyaretimize geleceğini tahmin ediyordu. Ekim 2017’de teleskoplar ilk kez bir asteroid yakaladı. Hawaii’deki araştırmacılar, hızı ve yörüngesine bakılarak Güneş Sistemi’nin dışından geldiği tespit edilen bir nesneyi keşfetti. Pan-Starrs teleskobuyla keşfedilen bu nesneye Hawaii dilinde “uzaktan ilk kez gelen ulak” anlamına gelen ‘Oumuamua’ adı verildi. ‘Oumuamua’ isimli asteroidin en ilginç özelliği, enine göre boyunun 10 kat daha uzun olması.


4. Yıldız Çarpışması ve Yerçekimi Dalgaları

2017’de bilim insanları, Süpernova yıldız patlamaları sonucu oluşan iki ‘nötron yıldızının’ 130 milyon yıl önce çarpışmasıyla meydana gelen yerçekimsel dalgaları keşfetti. Bahsedilen çarpışma, NGC 4993 adı verilen galakside, yaklaşık 1000 milyar kilometre uzaklıktaki Hydra Takımyıldızı’nda gerçekleşti. 130 milyon yıl önce, daha dinozorlar Dünya’da dolanırken yaşanan çarpışma o kadar uzaktaydı ki, yerçekimsel dalgalar ve ışık sadece bize kadar ulaştı. Albert Einstein’ın ünlü izafiyet teorisinin odağındaki yerçekimsel dalgalar ve ortaya çıkardıkları ışık, dedektörler aracılığıyla ilk kez doğrudan algılanabildi.


5. Cassini’nin Hoşçakal Öpücüğü

Satürn’ü araştırmakla görevli Cassini uzay aracı, yok olmasına neden olacak rotaya bu yıl girdi ve ‘ölüm dalışını’ gerçekleştirdi. Cassini, görevi sırasında güneş sisteminin en büyük ikinci gezegenine bakışı tamamen değiştirirken,gezegenin uyduları üzerinde yaptığı yaşanılabilirlik araştırmasının sonuçları ile büyük heyecan yarattı. Bilim insanları, Titan isimli uydunun tıpkı Dünya’da olduğu gibi mevsimsel bir döngüsü olduğunu keşfetti. 14 yıl sonra yakıtı biten Cassini’nin başı boş bir şekilde Satürn ve uyduları arasında dolaşması istenmediği için, Cassini’nin infilak etmesine yol açacak “atmosfere girme talimatı” verildi. Satürn’ün uydusu olan Titan’ın yerçekiminden faydalanarak görevini sürdüren Cassini, her ay Titan ile bir araya gelerek ‘uzun bir ilişki’ yaşadığı için, görevin son aşamasına ‘hoşçakal öpücüğü’ adı verildi.

NASA, 2013 yılında başlayan Satürn yolculuğu sona eren Cassini için bir veda mesajı paylaştı: “Cassini artık üzerinde çalıştığı gezegenin bir parçası oldu. Tüm bu bilim için teşekkürler.”


6. Yapay Zekanın Zaferi

Deepmind’ın geliştirdiği yapay zeka temelli go oyuncusu AlphaGo, dünyanın bir numaralı go oyuncusu sayılan Ke Jie’yi üç maçta da alt etmeyi başardı.


7. Antarktika’da Dev Bir Buzdağı Koptu

Küresel iklim değişikliğinin etkilerini şehir hayatının bize sunduğu karmaşa içinde fark edemesek de doğal hayat fazlası ile etkileniyor. Bilim insanlarının uzun zamandır izlediği Larsen buz dağındaki çatlak ayrıldı ve dev buz dağı koptu. Kıbrıs’ın yaklaşık 3’te 2’si büyüklüğünde olan dev buz dağı, kısa vadede ana buzuldan çok fazla uzaklaşmayacak. Yine de dev buzulun bölgedeki deniz ticaret yollarını olumsuz etkilememesi için buzul gözlem altında tutulacak. Larsen buz dağı, Antarktika’dan kopan en büyük buzullardan biri olarak kayıtlara geçti.


8. Robotlar Gelişiyor

2017’de pek çok yeni tür robotun sahne aldığını gördük. Ancak bunlardan belki de en ilginç olanı, Boston Dynamics tarafından 2013 yılında geliştirilen Atlas’ın yeni, üst modeliydi. 2017’de yeni model ile karşımıza çıkan Atlas, sporcu kimliğiyle ön plana çıktı. Atlas, yüksek platformların üzerine zıplayabilmesinin yanısıra, ters takla bile atabiliyor.


9. Büyük Piramit ve Büyük Sır

Mısır’daki bilim adamları, Kasım ayında, Büyük Piramit içinde yer alan bir ‘boşluk’ tespit ettiler. Bu durum, Gize Piramitleri’nde 19. Yüzyıldan bu yana ortaya çıkan en büyük gelişme oldu. Arkeologlar bu keşfi yapmak için müon denen yüksek enerjili atom altı parçacıkları “gören” özel dedektörler kullandı. Aynı teknoloji, diğer arkeolojik çalışmalarda da benzer özelliklerin bulunmasını mümkün kılabilir.


10. Büyük Amerikan Tutulması

21 Ağustos’ta, Ay’ın dev gölgesi ABD’yi boydan boya dolaştı. ‘Büyük Amerikan Tutulması’ denilen bu olay, sadece ABD’den izlenebilecek ilk tam güneş tutulması olarak tarihe geçti. Bu, aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri’nde 99 yıl sonra gerçekleşen ilk tam güneş tutulmasıydı.

Yorum Yap