Akışta Olmak

Stefan Zweig, dostu Rodin’i görmeye gider. Rodin, yontusunun başındadır. Zweig’i uzaktan elini sallayarak selamlar, “Omzunda bir fazlalık var, onu tıraşlayıp geliyorum” der. Bu görüşmeye ilişkin izlenimlerini anlattığı yazısını şöyle bitirir Zweig: “Rodin işini tamamlayıp döndüğünde aradan kırk sekiz saat geçmişti.”

Akışta olmak nedir? Akıştaki bir sanatçı nasıl çalışır? “İlham perisinin” ziyaret ettiği bir sanatçı bu yaratıcı süreçte kendinden mi geçmiştir? Yoksa aksine her zamankinden daha mı kendindedir? Pozitif psikolojide akışta olmak (being in the flow) bir kişinin yaptığı eylem süresinde tam katılım ve şevkle odaklanarak çalıştığı zihin durumudur. Psikolog  Mihaly Csikszentmihalyi’nin çalışmalarında ve literatürde sıklıkla kullanılan bir terimdir. Teknik olarak durum böyle. Gelin bu akış olayını sanatçılar nasıl tarif etmiş ona bakalım.

Mozart kendi yaratıcı sürecini şöyle anlatır: “Diyebilirim ki tamamen kendimde, tek başıma, keyfim de yerinde olduğunda –mesela bir arabada giderken, iyi bir yemekten sonra yürüyüş yaparken veya geceleri uyuyamadığımda– işte fikirler en çok bu gibi durumlarda akmaya başlıyor ve verimli oluyor.”

Çaykovski ise akışı şöyle betimler: “Ruh hazırsa olağanüstü bir güç ve hızla köklenir, topraktan dışarı fırlar, dallarını, yapraklarını çıkarır ve sonunda filizlenir. Doğruda üzerime gelip içimde yeni bir fikir uyandıran o ölçüsüz neşeyi kelimelere dökmeye çalışmak boşuna olacaktır. Her şeyi unutup çılgınlar gibi davranmaya başlarım. İçimdeki her şey nabız gibi atmaya ve titremeye, daha ben taslağı yazmaya başlamadan düşünceler birbirini takip etmeye başlar. Bazen esin akışını çok uzun bir süre kesintiye uğratır. Bu yüzden de onu yeniden beklemem gerekir. Çoğu zaman boşu boşuna… Eğer esin dediğimiz bu zihin ve ruh hali, kesilmeden uzun süre devam ederse buna hiçbir sanatçı dayanamaz. Teller kopar ve enstrüman paramparça olur.”

Kaynaklar:

Dr. Nancy C. Andreasen – Yaratıcı Beyin, Dehanın Nörobilimi

Adnan Binyazar – Toplum ve Edebiyat

Mihaly Csikszentmihalyi’nin TED konuşmasını Türkçe altyazılı izlemek için tıklayınız.

*Konuyla ilgili daha detaylı bilgi için [n]Beyin Dergi’deki “Başarının Ardındaki Giz: Akış” isimli yazıyı okumak isterseniz tıklayınız.

Yorum Yap