Beynimizdeki Saat Nasıl Çalışır?

Hafta sonu bile alarmsız erkenden ayağı dikilenlerin sırrı aslında beyinlerinde. Beynimizin tüm hücreleri kusursuz bir saat gibi işliyor. 

Beynimiz sürekli hesap yapıyor aslında: Konuşma ritmimiz öğle arasına kadar geçmek bilmeyen dakikalar, mesajımıza gelecek cevaptan önceki korkunç bekleme anı… Tüm bu küçük hesaplamalar olmadan yanlış anlaşılmak ya da bir yerlere geç kalmak işten bile olmazdı. Peki, beynimiz bunca inciği boncuğu nasıl sayıyor dersiniz?
Bilim insanları henüz beyinde zamanın hesaplanmasında rol oynayan nörolojik aktiviteyi tam olarak çözümleyebilmiş değil. Fakat beyinde zaman algısını yaratan tek bir bölgeye işaret etmenin imkansız olduğunu biliyoruz. Beyinde yer alan boz maddenin pek çok farklı kısmı zamana bağlı görevler ile ilgileniyor. Yeni beyin görüntüleme teknikleri sayesinde beynimizin hangi bölgelerinde ne tür hesaplamaların gerçekleştiğini biliyoruz. Bir şarkıya ritm tutarak eşlik etmekten dersin kaç dakika sürdüğüne kadar her türlü zaman hesabı beynimizin türlü bölümlerinin iş birliğinde yapılıyor.

54afce7b3ab7e34f44c403a0

1. Beynin Kronometresi
Beynimiz dışarıdan gelen uyarıları algıladığında beyinde yer alan tamamlayıcı motor korteksi ya da SMA bir zamanlayıcı görevi görmeye başlar. Uyarı sürdükçe SMA’da gerçekleşen nöron aktivitesi artar. Uyarı sürmeye devam ederken SMA’da yer alan nöronlar çalışır ve beynin diğer bölgeleri için bilgi toplamaya devam eder.

2. Hafıza Merkezi
Kısa süreli hafıza olmadan zamanı kestirmek pek de mümkün değil elbette. Bu sebeple frontal korteksin sağ iç tarafında, alnın hemen arkasında bulunan hafıza merkezinin zaman algısını yönetmede önemli bir görevi var. Örneğin bir bebek ağlamaya başladığında her çığlığın ne kadar sürdüğünü anlamanızı sağlayan hafıza merkezi çığlığın başladığı an ile bittiği anı kaydeder. Hafıza olmadan çığlığın başlangıç anı saniyeler içinde aklımızdan uçup giderdi.

3. Seri Ayırıcı
Yaratıcı olabilmenin temel şartlarından biri seri halinde dizilen bir takım örüntüleri tanıyabilme becerisine sahip olmak. Bir kelimenin heceleri, halayda atmanız gereken adım sırası, hatta sabahları hazırlanma rutininiz bile çeşitli davranış serilerinden oluşuyor. Bu tür aktiviteler yapılırken beynin hippokampus bölgesinin yoğun olarak çalıştığı manyetik rezonans görüntüleme yöntemleri ile gözlemlenmiş.

4. Ritim Tutucu
Kas hareketlerimizi kontrol eden beyincik, aynı zamanda zamanlamaya bağlı tüm görevlerde aktif olarak çalışıyor. Ritim tutmak gibi doğru zamanlama gerektiren görevler sırasında beyinciğin yoğun olarak çalıştığı da manyetik rezonans teknikleri ile görüntülenmiş.

5. Ödül Sayacı
Çikolata seven biriyseniz ve yakında çikolata verileceğini biliyorsanız muhtemelen çikolatanızı alana kadar beklersiniz değil mi? Bu basit sepep sonuç ilişkisi için bazal ganglionlarınıza teşekkür edebilirsiniz. Ödülünüzü alana kadar belli bir süre boyunca ödüle bağlı olarak ne kadar beklemeniz ya da beklememeniz gerektiğine ganglionlarınız karar veriyor.

Bilim insanları hala bir avuç nöronun zaman algısını nasıl yönettiği gizemini çözmekle uğraşıyorlar. Bu konuya dair öne sürülen en son fikre göre beyinde yer alan tüm nöronlar bölgeleri önemli olmaksızın devamlı olarak zaman tutuyor. Herhangi bir uyarı, örneğin iş yerine yapacağınız yürüyüş bir grup nöronun uyarılmasını sağlıyor. Birbirlerini uyarmaya devam eden hücrelerin sayısı uyarı sürdükçe artmaya devam ediyor ve beyin uyarılan nöronların sayısıyla orantılı olarak zaman tutmaya sürdürüyor. Her bir uyaranın başlattığı farklı uyarılmış nöronlar zincirleri aynı anda birden fazla zamanlı görevi yerine getirmemizi kolaylaştırıyor.

Kaynak

Yorum Yap