Gözler Neden Geriye Doğru “Devrilir”?

[n]Beyin > [n]teresan Şeyler, Biyoloji 20 Nisan 2016
3.172

Kendinden geçip bayılırken, derin derin düşünürken veya aşırı zevk alma hallerinde gözlerin yukarı doğru yuvarlandığına şahit olmuşsunuzdur. Peki, neden?

Gözlerimizin doğal hali aslında gün içinde sürekli karşıya bakarken durduğu şekilde değildir. Normal halinde, göz yuvarlağının yerleşimi ve ona bağlı kaslar sayesinde, bir hayli yukarı dönük şekilde durmaya meyillidir. Fakat bütün gün, özellikle uyanık olduğumuz zamanlarda göz kaslarımızın çoğunu kontrol eden “okülomotor sinir” adlı sinirin sürekli faaliyeti sayesinde gözlerimiz o alışık olduğumuz pozisyonda tutulur.

gozkaslari

Göz yuvarlağımızın kas ve sinirleri. Göz çevresinde 6 adet temel döndürücü kas bulunur ve bunlardan dördü okülomotor sinir tarafından kontrol edilir.

Bir insan bayılma gibi bilincini kaybettiği bir durum yaşarken yahut derin düşünme, aşırı zevk gibi yoğun zihinsel odaklanma gerektiren durumlarda, beyindeki birçok “ikincil öneme sahip” sistemlerde olduğu gibi, okülomotor siniri kontrol eden merkezler de geçici olarak susturulur ve göz küreleri normal durumlarını koruyamazlar. Sonuç olarak gözler geriye doğur “devrilir”.

Tabi ki bu durumu her türlü yukarı yönlü göz hareketi için düşünmek doğru olmaz. Zira bazı durumlarda, insanlar geçmişteki olayları hatırlamak gibi zihinsel faaliyetler için de gözlerini yukarı ve çapraz yönde hareket ettirebilirler. Bahsettiğimiz baskılanmaya bağlı yukarı devrilme hadisesi, normal göz kırpma refleksleri sırasında insanların gözlerini dikkatlice izlenmesiyle de görülebilir. Her göz kırpmada, göz kaslarımıza giden okülomotor sinir emirleri bir miktar baskılandığı için, belli bir şeylere dikkatlice odaklanma durumları dışında, her göz kırpmada gözlerimiz hafifçe yukarı kayar. Bu nedenle bazı fotoğraflara göz kırpma esnasında yakalananlar, sanki bayılıyormuş gibi komik bir görüntü de verebilirler.

8047290

Bazı uzmanların söylediklerine göre, özellikle ergenlerde bu göz devirme hareketi, pasif-agresif tutumun bir göstergesi ve sosyal bir iletişim aracı olarak da kullanılıyor olabilir.

Not: Konuyla ilgili soruyu bana ders sırasında sorup da bu yazının yazılmasını sağlayan öğrencilerimden sevgili Sinan Arslan’a teşekkürler.

[n]Beyin Üyeleri Ne Diyor?

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Facebook Yorumları