Hızlı Beyincik Gelişimi İnsan Evrimini Şekillendirebilir

Beyinciğin evrimimizde önemli bir rolünün bulunup bulunmadığını araştırmak için Durham Üniversitesi ve Reading Üniversitesi araştırmacıları primat soyu boyunca görülen evrimsel oran değişikliklerini inceledi. İnsanın gözlemlenen beyincik ve neokorteks büyüklüğü yönüyle diğer primatlarla olan sıkı ilişkisinden saptığı anlaşıldı. Bunun nedeni beyinciğin hızlı genişlemesiydi. Beyincik büyüklüğünün artmasının yanında ayrıca beyinciğin neokortekse oranı da artıyor.   

Beyincik için “küçük beynimiz” diyebiliriz ama Current Biology’de yayımlanan yeni bir çalışma, beyinciğin insan evriminde büyük rol oynadığını gösteriyor. Beynin neokorteksinin benzersiz kavrama yeteneklerimiz için önemi ne kadar kabul edilir olsa da yeni görüşler beyinciğin teknik zekâ için kritik olabileceği şeklinde.

“İnsanın zihinsel cesaretinin biyolojik maddesi” olarak tanımlanan neokorteks, önceleri insan evrimi konusunda tüm dikkatleri topluyordu. Bunun nedeni sadece insan beyninin %85 ini oluşturması değil; dil becerisi, bilinç, üç boyutlu düşünmede de kritik rolünün olması. Evrim sırasında bu bölgenin genişlemesi, kavrama yeteneğinin bu bölümle ilgili olduğunu düşündürüyor. Ancak giderek anlaşılıyor ki beyinciğin evrimdeki rolü büyük.

beyincikÖnceleri beyinciğin hareket kontrolü için birincil gereken olduğuna inanılıyordu. Ama kademeli olarak gün ışığına çıkıyor ki beyinciğin fonksiyonu motor kontrolünün de ötesinde. Toplam beyin hacminin sadece %10’unu oluşturuyor olsa da neokorteksteki nöron sayısının 4 katı nörona sahip. Yani yaklaşık 70 milyar. Hala aydınlatılması gereken çok fazla fonksiyonu olsa da öneminin gittikçe artacağı kabul ediliyor.

Neokorteks büyük yapısı nedeniyle önceleri tüm dikkati üzerine çekmiş gibi görünüyor. Diğer beyin alanlarıyla karşılaştıracak olursak neokorteks bunların en çok büyüyeni. Ancak denkleme hayvanın büyüklüğünü de koyarsak beyincik neokortekse oranla daha hızlı büyüyor.

Araştırmacılara göre beyincik, duyusal motor kontrol ve karmaşık davranış dizilerini öğrenmede gerekli olarak bilindiğinden, beyinciğin büyümesi teknik zekânın evrimi için kritik olabilir. Teknik zekâ, alet yapımı ve kullanımını kapsıyor ve en az kavrama evrimindeki sosyal zekâ kadar önemli.

Bilim insanlarının belirttiğine göre, beyin bölümleri birbiriyle ilişkili ve odak birinden diğerine kaymamalı. Robert Barton, New Scientist’e şöyle açıklıyor:

Hikâyenin esas bölümü şu ki korteks ve beyincik birlikte çalışıyor. Ve diğerini etkilemeden birine zarar vermek zor.

Yazı, Evrimsel Tıp ekibi üyesi Hatice Demir tarafından hazırlanmıştır.

Kaynak

Yorum Yap