Kendi Beyin Ameliyatında Saksafon Çaldı

Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Beyin tümörü ameliyatı sırasında saksafon çalarak ameliyat olan müzisyen, bilim insanları için müziğin beyin üzerindeki gizemli etkilerine ışık tuttu.
Müzik öğretmeni olan Dan Fabbio’nun hayatında müziğin önemi pek çok şeyden daha fazlaydı. Beyninin müzikal fonksiyonlarını kontrol eden bölümünde bir tümör bulunduğunda ise Dan Fabbio, doktorların, bilim insanlarının ve bir de müzik profesörünün yardımlarıyla sonunda ameliyat olurken saksafon çalması ile bitecek uzun bir tedavi yolculuğuna başladı.
Fabbio’nun bu ilginç durumu geçtiğimiz günlerde Current Biology adlı bilim dergisinde yayımlanan ve müziğin beyinde nasıl işlendiğine ışık tutan bir bilimsel araştırmanın konusu oldu.
2015 yılının ilkbaharında Fabbio, New Hartford’da bir okulda yardımcı müzik öğretmeni olarak görev yapıyordu. Okuldaki küçük ofisinde müzik eğitimi üzerine yaztığı yüksek lisans tezi üzerinde çalıştığı sıralarda Fabbio ilk kez “gerçek olmadığını bildiği şeyler görmeye ve duymaya başladı”.
Fabbio aynı gün içerisinde hissettiği mide bulantısı ve baş dönmesi gibi belirtilerin ardından en sonunda doktora gitmeye karar verdi. Hastanede yapılan CAT (Bilgisayarlı tomografi taraması) testinde Fabbio’nun beyninde anormal bir kitleye rastlandı.
“Bu haberi aldığımda 25 yaşındaydım ama hangi yaşta olursanız olun böyle bir şeyi duymak hiç de kolay değil. Daha önce hiçbir sağlık sorunum olmamıştı ve bu tanıdan sonra aklıma ilk gelen ihtimal kanserdi.” diyor Fabbio sorunsuz geçen ilginç tedavi sürecinin ardından. Del Monto Nörobilim Enstitüsü’ne yönlendirilen Dan Fabbio burada doktoru Web Pilcher ile ilk kez karşılaşmış oldu.
Doktoru Dan ile ilgili, “Dan ile ilk tanıştığımda bana ilk olarak müzikal yeteneklerini kaybetmekten ne kadar endişe ettiğini anlattı. Çünkü müzik onun hayatında sadece bir geçim yolu değil aynı zamanda yerini dolduramayacağı en önemli ilgi alanıydı.” şeklinde konuştu.
Fabbio’nun doktoru olan Web Pilcher, beyin hastalıklarını en doğru şekilde belirleyebilmek ve gerekli tedaviye karar verebilmek için meslektaşı Brad Mahon ile birlikte oldukça detaylı beyin görüntüleri almayı sağlayan bir beyin haritalama programı oluşturmuştu.
“Beyinden bir tümörü çıkarmak, tümörün yerine bağlı olarak çok farklı sonuçlar verebilir. Hem tümörün kendisi hem de tümörü beyinden ayırabilmek için gerçekleştirilen operasyonlar tümörün etrafındaki dokulara geri dönülemeyecek zararlar verebilir ya da beynin farklı bölümleri arasındaki ilişkiyi sağlayan sistemleri parçalayabilir. Bu sebeple bir hastayı ameliyat masasına yatırmadan önce hastanın durumu hakkında ulaşabildiğiniz tüm detaylara hakim olmak hayati önem taşıyor.” diyor doktor Web Pilcher.

Hastalara yapılan testlerde kas kontrolünden dil becerilerine kadar pek çok beyin fonksiyonu kontrol ediliyor

Pilcher ve Mahon’un geliştirdiği beyin haritalama programı her bireyin hastalığının koşullarına göre özelleşme kapasitesine sahip. Mahon ve takımı kendilerine yönlendirilen hastaların durumunu algılayabilmek için hastaları beyin görüntüleme testlerinin ağırlıkta olduğu bir dizi teste maruz bırakıyor ve bu sayede hastanın durumunu en küçük ayrıntısına kadar haritalama imkanı buluyor. Hastalara yapılan testlerde kas kontrolünden dil becerilerine kadar pek çok beyin fonksiyonu kontrol ediliyor ve tümörün bu fonksiyonların kontrol bölgelerine yakınlığına uygun olarak ameliyat için bir yol haritası oluşturuluyor.
Kas fonksiyonlarını ve dil becerilerini ölçmek göreceli olarak çok zor olmasa da müzikal yeteneği test edebilmek ancak uzmanların yağabileceği bir işti. Fabbio’nun durumu müzik ve beyin ilişkisini çözebilmek için eşsiz bir vakaydı. Pilcher bu vaka üzerinde hem uzun süredir birlikte çalıştığı meslektaşı Mahon’dan hem de ünlü Eastman Müzik Okulu profesörlerinden yardım almaya karar verdi.

Ameliyathanede Bir Müzik Profesörü

Mahon, okulun önde gelen profesörlerinden Elizabeth Marvin ile iletişime geçti ve kendisini Fabbio’nun vakası üzerinde çalışmak üzere davet etti. İkili Fabbio’nun beynindeki müzikal fonksiyonları anlayabilmek için bir testler serisi geliştirdi. MRI görüntülemesi sırasında Fabbio’ya kısa melodiler dinletiliyor ve daha sonra kendisinden bu melodileri mırıldaması isteniyordu. Aynı zamanda çeşitli objeleri isimlendirmesi ve farklı bir takım cümleleri tekrar etmesi gereken dil becerisi testlerine de maruz bırakıldı. fMRI testler sırasında beyindeki oksijen oranları ölçüldü ve beynin hangi bölgelerinin müzik ile hangilerinin ise dil becerileri ile alakalı olduğu anlaşıldı.
Elde edilen bu bilgiler kullanılarak Fabbio’nun beyninin oldukça detaylı ve üç boyutlu bir haritası oluşturuldu. Haritada hem tümörün yeri hem de Fabbio’nun müzikal becerilerini kontrol eden bölgeler açık olarak görülebiliyordu. Böylece ameliyatın yol haritasını oluşturmak büyük oranda kolaylaşmıştı.
Bir melodiyi duyup tekrar etme becerisi önemli bir ölçüm imkanı sağlıyordu ancak takım Fabbio’nun müzik üretme yeteneğinin de korunduğundan emin olmak istiyordu. Bu sebeple Fabbio’nun saksafonunu da ameliyathaneye getirmeye karar verdiler ve hatta gerekirse ameliyat sırasında da Fabbio’dan müziğini konuşturmasını isteyeceklerdi.
Ameliyatta saksafon çalmanın sıra dışılığına çok girmemize gerek yok sanırım ancak takım bu sıra dışı ameliyatı gerçekleştirmekte kararlıydı. Yine de beklemedikleri bir teknik sorun ile karşı karşıya kalmışlardı. Sorun şuydu: Ameliyat sırasında Fabbio yan yatıyor olacaktı bu sebeple enstrümanı çalmak oldukça zor olacaktı. Aynı zamanda saksafonu çalmak için gerekli olan derin nefeslerin sebep olacağı basınç, beynin ameliyat sırasında açık olacak kafatasından dışarı çıkmasına sebep olabilirdi. Fabbio ve Marvin en sonunda ameliyat için kısa ve hafif nefeslerle çalınması mümkün olabilecek bir Kore halk şarkısında karar kıldı.
“Bu deneyim benim için oldukça sarsıcı oldu. Bir müzik teorisyeninin bir ameliyathanede beyin cerrahlarına danışmanlık yapıyor olması beni çok etkiledi.” diyordu Marvin. Aslında bugünler hayatımın en inanılmaz günleri oldu diyebilirim çünkü hayatımda ilk defa aldığım eğitimin birilerinin hayatını gerçekten değiştirdiğini hissettim. Bu genç adamın müzikal yeteneklerini koruyabilmek için sahip olduğumuz tüm deneyimleri kullanıyorduk.”
Ameliyat sırasında Pilcher ve ameliyat takımı Fabbio’nun Mahon tarafından geliştirilen beyin haritasını kullandı. Beyin görüntüleri ameliyattan önce hafif elektriksel uyarılarla yeniden doğrulandı. Fabbio beynine verilen elektrik uyarıları ile eş zamanlı olarak melodi mırıldanmaya ve kendisine verilen dil becerisi görevlerini yapmaya devam etti. Marvin de ameliyat sırasında cerrahların Fabbio’nun beyninin müzikal alanlarına müdahale etmediğinden emin olmakla görevliydi.

Yılda yaklaşık 40 ya da 50 hasta ile çalışılıyor

Tümörün alınmasının ardından cerrahlar saksafonun getirilmesi için işareti verdi. Ameliyat sonunda saksafonu ile Fabbio tüm cerrahlara müzikal yeteneğinin yerinde durduğunu kanıtladı. “Ağlama hissi uyandıran bir performanstı.” diyordu Marvin. “Kusursuz bir şekilde çaldı ve bitirdiğinde ameliyathanede alkış sesleri yankılanıyordu.”
Ameliyatın ardından Fabbio tamamen iyileşti ve müzik öğretmenliği kariyerine geri döndü.
Beyin haritalama programının asıl amacı ameliyat başarısını artırmayı hedefliyor. Araştırmacıların ameliyattan önce, ameliyat sırasında ve ameliyattan sonra topladığı bilgiler de beynin gizemini anlama yolunda ilerlemeye yardımcı oluyor.
“Yılda yaklaşık 40 ya da 50 hasta ile çalışıyoruz. Bu sayede hastalarda ameliyatların ardından gelişen etkileri rahatça gözlemleyebiliyoruz. Hastaların ameliyatın ardından hayatlarına eskisi gibi devam edebildiklerinden emin olmaya çalışıyoruz.” diyor Mahon.
Fabbio’nun vakasından elde edilen veriler daha sonra Current Biology’de yayımlanan araştırmanın temelini oluştururken aynı zamanda beynin dil becerilerini ve müzik yeteneklerini kontrol eden bölümleri arasındaki bağlantıları anlamayı sağladı.
“Dan Fabbio vakasına ve ulaştığımız inanılmaz sonuçlara geri dönüp baktığımda nörobilimde ne kadar ilerlediğimizi anlıyorum.” diyor Pilcher. “10 sene önce beynin haritasını çıkarmak için elektriksel uyarılar ve görüntü kılavuzları gibi çok daha basit araçlar kullanıyorduk. Ancak şimdi bilişsel bilimin imkan verdiği tüm araçlara sahibiz. Bilişsel bilim laboratuvarlarını ameliyathaneler ile birleştirdik ve hastalarımızla çok daha kişisel olarak ilgilenme şansına sahibiz.”

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.
Kaynak

Yorum Yap