Oyun Teorisi ve Nash Dengesi

Oyun teorisi, neredeyse hayatın tüm alanlarında kullanılan bir istatistik kuramıdır. Disiplinler arası bir kuram olarak ele alabileceğimiz teori ekonomi, psikoloji, felsefe, yapay zekâ, siyaset bilimi gibi alanlarda yapılan çalışmalarda son derece etkili sonuçlar vermiştir. Oyun teorisi genelde ünlü matematikçi John Nash ile anılsa da ondan önce de bu alanda birçok çalışma yapılmıştır.

Teorinin ortaya çıkışı 1944’te yazılan Oyunların ve Ekonomik Davranışın Kuramı adlı kitapla başlamıştır. John Von Neumann ve Oskar Morgenstern’in yazdığı bu kitapla başlayan oyun kuramı serüveni daha sonra birçok akademisyenin çalışma ve ilgi alanı olmuştur ve gelişerek günümüze gelmiştir.

Akademik alanda oldukça yetkin çalışmalara konu olan oyun teorisi, özellikle sosyal bilimlerde ve ekonomi alanında, rekabetin yönetilmesine yönelik çalışmalarda kendisine önemli yer edinmiştir. Bugüne kadar 7 oyun teorisyenine ekonomi alanında Nobel kazandıran teori, diğer bilimlerde de yaygın bir kullanım alanına sahiptir. Akademik alanın yanında sosyal bilimler için de önemli bir çalışma ve kullanım alanına sahip olan kuram, özellikle siyaset bilimi, etik gibi alanlarda kendine önemli yer bulmuştur. Ayrıca psikoloji bilimi de oyun teorisinden faydalanmıştır. Bir oyun teorisi olan “tutsak ikilemi” buna güzel bir örnek olarak verilebilir. Sıfır toplamlı bir oyun olan, yani birinin kazancının diğerinin kaybını ortaya çıkardığı bir oyun olan, tutsak ikilemi oldukça geniş bir kullanım alanına sahiptir. Oldukça yaygın akademik ve sosyal kullanım alanına sahip olan bu teorinin insan beyni ve davranışlarının incelenmesinin yanında evrimsel olarak hayvan davranışlarının incelenmesinde önemli bir yeri vardır.

Nash dengesi

Oyun teorisine bilinirlik kazandıran “Akıl Oyunları” (A Beatiful Mind) filminde ise oyun teorisinin en önemli araçlarından biri olan Nash dengesi işlenmiştir. Ünlü matematikçi John Forbes Nash tarafından geliştirilen bu araç, temel olarak seçimlerin sonuçlardan elde edilecek getiriyi belirlediği düşüncesi üzerine kurulmuştur.

Buna göre, her birey seçim yaparken ilişkide bulunduğu diğer birey ve değişkenlerin davranışlarını gözeterek en iyi sonucu alabileceği tercihi yapmaya çalışmalıdır. Yani seçim yaparken bireysel çıkarlardan ziyade, etkileşimde olduğu alanın çıkarını da gözeterek en etkili sonucu alabileceği seçimi yapması gerekiyor.

Yani bir oyunda tüm oyuncular kendileri için en etkili sonucu alacakları bir eylemde bulunuyorlarsa, bu eylemler diğer oyuncuların seçtiği eylemler gözetilerek yapılıyorsa ve bu seçimler diğer oyuncuların seçimleri için de zararlı olmuyorsa bu oyun Nash dengesi gözetilerek oynanıyor demektir.

1 Yorum
  1. Portal Blogger

    Filmini izlediğimde bile pek bir şey anlamamıştım; ta ki bu yazıyı okuyana kadar. Teşekkürler 🙂

Yorum Yap